Kantsteken breien

In de meeste breipatronen kom je ze tegen; de kantsteek… Wat is dat nou eigenlijk precies? En hoe moet je die breien?

De eerste en de laatste steek van een naald worden ook wel de kantsteken genoemd. De manier waarop je deze steken breit bepaalt hoe de rand (de kant) van je werk eruit gaat zien. Als je deze steken hetzelfde breit als de rest van de steken, kun je een te losse, onregelmatige, of soms te strakke rand krijgen. Daarom worden de kantsteken vaak anders gebreid dan de rest van de steken op een naald.

In sommige breipatronen zal er een beschrijving gegeven zijn voor de manier waarop de kantsteken in dát patroon gebreid moeten worden. Maar in andere breipatronen wordt er vanuit gegaan dat je zelf wel weet hoe je de kantsteek wil breien. Dan wordt er weliswaar beschreven dát er een kantsteek gebreid moet worden, maar niet hóe. De meeste mensen worden hier (begrijpelijk) zenuwachtig van: Alles staat verder tot in detail beschreven, waarom dit dan niet? Je wilt de ‘goede kantsteek’ breien, maar welke is dat voor jouw patroon?

Er zijn verschillende manieren om kantsteken te breien, en welke manier de meest geschikte is voor jouw specifieke breiwerk ligt aan de functie van het randje én aan je eigen smaak. Soms wil je gewoon een mooie rand, bijvoorbeeld voor de zijkanten van een sjaal. In andere gevallen, als je later bijvoorbeeld nog steken moet gaan opnemen langs de zijkant van een breisel, wil je een stevige rand met duidelijke steken. En als je verschillende panden later aan elkaar gaat zetten, wil je mooie stevige kantsteken.

Als je op internet op zoek gaat naar uitleg over kantsteken en de manier waarop je deze moet breien, verdwaal je al snel door een doolhof aan varianten en mogelijkheden. Iedereen heeft zo haar eigen manier om deze te breien, en er is bijna geen beginnen aan om alle varianten te verzamelen en af te wegen welke het beste is voor jouw breiwerk.

Daarom geef ik je hier drie mogelijkheden om een kantsteek te breien op een rij. Steeds met een duidelijke instructie én een plaatje van het eindresultaat. Elk van deze drie kantsteken heeft zijn eigen voordeel en toepassing. Kijk, vergelijk, en maak je keuze… ( En als je straks toch nog twijfelt welke je moet kiezen; Brei kantsteek 1 )

KANTSTEEK 1: de kettingsteek
Bij deze kantsteek wordt de eerste steek van de naald altijd averecht afgehaald, en de laatste steek van elke naald wordt recht gebreid. (Een tweede manier om exact dezelfde kettingsteek te breien is om de eerste steek van de naald juist altijd récht af te halen, en de laatste steek van elke naald áverecht te breien. Het resultaat is hiermee precies hetzelfde.)
Het resultaat is een mooie ‘vlecht’ langs de rand van je breiwerk, dat hierdoor minder zal kunnen uitrekken.
Geschikt voor zichtbare randen én voor breiwerk waarbij later steken langs de zijkant worden opgenomen.

Kantsteek 1 - kettingsteek

KANTSTEEK 2: de ribbelsteek
Bij deze kantsteek brei je de eerste en de laatste steek van elke naald altijd recht.
Het resultaat is een regelmatige, stevige rand met de karakteristieke ‘knoopjes’ erlangs.
Geschikt voor breiwerk in ribbelsteek, sjaals en naden van kledingstukken.

Kantsteek 2 - ribbelsteek

KANTSTEEK 3: de tricotsteek
Bij deze kantsteek brei je de eerste en de laatste steek van de heengaande naald recht, en in de teruggaande naald averecht.
Het resultaat is een rekbare rand.
Geschikt voor breiwerk in tricotsteek en naden van kledingstukken van dik garen.

Kantsteek 3 - tricotsteek

Soms is het handig om te weten wat de vertaling van het woord ‘kantsteek’ is.
in het Engels: ‘edge stitch’ of ‘selvedge stitch’;
in het Duits: ‘Randmasche’;
en in het Frans: ‘maille lisière’.

43 Comments

  1. Hiske

    Hè Lara,
    Ik ben nog maar net begonnen met breien en ik loop hier dus de hele tijd tegen aan! Super losse en onregelmatige randen, bah!. En op het internet kon ik weinig vinden. Dat is ook lastig als je niet weet dat het een kantsteek heet 😉 Maar ook moeders en oma’s wisten van niets. Of ik misschien te perfectionistisch was, zij zagen niets… Kortom ik ben super blij met je uitleg!! Precies wat ik nodig heb.
    Heb je nog meer uitleg, trucs of breitechnieken waarmee ik mijn breiwerk mooier of netter kan maken?
    Groet,
    Hiske

    1. Lara

      Ha Hiske,
      Wat een fijne reactie op dit artikeltje, dankjewel!
      Ik hoop dat ik je nog veel meer dingen kan vertellen waardoor je breiwerk mooier wordt. Er zijn meer artikelen in de maak; over meerderen, minderen, een proeflapje breien.
      Maar ik hoor heel graag over de dingen die jij bij het breien tegenkomt waar je niet zo tevreden over bent, of wat je niet helemaal begrijpt; dan zal ik kijken of ik er iets nuttigs over te zeggen heb… ; D
      Groetjes, Lara

  2. Alei

    Heel duidelijke uitleg. Goede begeleidende foto’s. Voor een brei-amateur als ik verhelderend. In het patroon werd gewoon verondersteld dat iedereen wel weet wat een kantsteek is. Nee, dus.

  3. Ina

    Superblij met deze uitleg. Ik brei al heel lang en haalde altijd de 1e steek van de naald recht af, maar vond dat de randen van het breiwerk nooit mooi aansloten. Nu wil ik beginnen met een patroon waar expliciet de 1e en laatste steek in kantsteek gebreid moeten worden, maar geen nadere uitleg.

  4. Anneke

    Wat een duidelijke uitleg, dank je wel. Zou ik mogen vragen of er een duidelijke uitleg is om werkstukken in elkaar te zetten, bv zij- naden van een babytruitje of slofjes. Ik vind het heerlijk om zoiets te breien, maar zie altijd op tegen het in elkaar zetten ervan

    1. Lara

      Dankjewel voor het compliment, Anneke! Och ja, dat in elkaar zetten van breisels… ik hoor niet vaak mensen die dát een leuke klus vinden. : ) Voor zijnaden wordt meestal de ‘matrassteek’ geadviseerd. (kijk bijvoorbeeld naar dit filmpje: http://www.garnstudio.com/lang/nl/video.php?id=211) Voor ‘kopse’ kanten, zoals bijvoorbeeld op de schouders, is er een hele mooie techniek waarmee je een onzichtbare naad maakt. (kijk bijvoorbeeld naar dit filmpje: http://www.garnstudio.com/lang/nl/video.php?id=48). Best een goed idee om hier eens een apart blogje over te schrijven! Voor nu: zet um op!

  5. Maartje

    Goed artikel. Dit gaat zeker helpen, bedankt. 🙂
    Toch heb ik nog een vraagje. Ik zie altijd ‘recht afhalen’ en ‘averechts afhalen’ staan bij de meeste uitleggen, maar wat betekend dit eigenlijk? Ik kan er niets over vinden, namelijk..

    1. Lara

      Ha Maartje, wat een goede vraag! Typisch zoiets dat je vergeet uit te leggen als je weet hoe het moet… Een steek afhalen betekent dat je een steek – zónder deze te breien – overzet op je rechternaald. Als je de rechternaald in de steek ‘prikt’ zoals je dat ook doet wanneer je een rechte steek breit, dan heet dit RECHT AFHALEN. Wanneer je de rechternaald in de steek steekt zoals je dat doet wanneer je een averechte steek breit, dan heet dit AVERECHT AFHALEN. Na het insteken doe je verder niets anders dan de steek gewoon van je linkernaald af laten glijden, zodat hij nu op de rechternaald staat. Laat me graag horen of het je hiermee duidelijk(er) is geworden, of dat ik het nog beter kan uitleggen? Groet! Lara

  6. Ineke

    Dank je voor deze duidelijke uitleg. Toch nog even een vraag bij uitleg 3. Misschien een domme vraag maar is dat niet de tricotsteek? Ga deze pagina mooi als bladwijzer opslaan.

    1. Lara

      Hallo Ineke, wat fijn dat je zo enthousiast bent, dankjewel. Geen domme vraag, het klopt: De derde kantsteek is inderdaad een soort tricotsteek, zo wordt ie ook genoemd. Je breit aan de ene zijde recht, en aan de andere zijde averecht. Maar dan dus alléén voor de eerste en laatste steek van de naald! Tussen die kantsteken kun je allerlei soorten breisteken toepassen. (De tweede kantsteek is trouwens op dezelfde manier een soort ribbelsteek). Groetjes, Lara

  7. beginner

    Bij mij zal er wel een steekje loszitten, maar ik snap het nog niet.. Dat stukje bij “tricotsteek” geldt voor bij het breien van allemaal tricotsteken?
    Ik ben het rugpand van een vest aan het breien met dikke wol in tricotsteek. Bij het eerste stuk heb ik de eerste en laatste steken gewoon gebreid (tricotsteek). Toen zei iemand dat ik bij het minderen (d.w.z. aan zowel linker- als rechterkant 2 steken samenbreien) in ieder geval de eerste en laatste steek alleen moet afhalen (dus 2e+3e steek samenbreien en ook laatste+voorlaatste). Een ander iemand zei daarna dat ik de laatste steek wel moet breien (en dus de voorlaatste + 2e voorlaatste samenbreien) en dan aan de andere kant de 1e weer moet afhalen. Kunt u mij helpen?

    1. Lara

      Hallo ‘beginner’, goed dat je hierover een vraag stelt, want ik snap dat het je duizelt en er zijn ook gewoon meerdere manieren om met kantsteken om te gaan. Mensen die al wat langer breien ontwikkelen daar voor zichzelf een soort gewoonte in, maar dat wil niet zeggen dat iets ‘moet’… Terug naar jouw vraag: Het is inderdaad vaak aan te raden om een kantsteek te breien aan de panden van een vest. De rand gaat dan bijvoorbeeld minder lubberen en je kunt de panden makkelijker aan elkaar zetten. Welke kantsteek je kiest staat in principe los van de steek waarin je je breiwerk verder breit. (De naam ‘tricotsteek’ in mijn uitleg is hier misschien een beetje verwarrend). Als je een kantsteek gebruikt, zul je de eerste- en de laatste steek van de naald als zodanig breien & is het logisch om minderingen en/of meerderingen náást die steek uit te voeren. Voor jouw breiwerk met dikke wol zou je kantsteek 3 kunnen gebruiken; wat dan dus betekent dat je de kantsteken breit zoals de rest van je breiwerk (in tricotsteek)! = ) Lukt het zo? Groet, Lara

  8. Hanneke

    hallo Lara,
    Complimenten voor je blog, mooi hoe je dit aanpakt!

    Ik ben als totale nitwit begonnen een bestaand vest na te breien. Het achterpand is klaar en nu pas ontdek ik dat van kantsteken gehoord moest hebben… Dat kan ik voor de voorpanden nog corrigeren gelukkig, maar het breien wordt er wel iets ingewikkelder van. En het fijne van het bestaande vest was: een pen recht, eentje averechts. Dat snap ik zelfs!

    Ik kwam op je blog omdat het rugpand zó dik is uitgevallen, dat ik bang ben dat ik dat vest niet aan wil als het af is (omdat het te warm wordt: de wol is nogal dik). Ik ben dus op zoek gegaan naar een lossere steek en vond ergens de luiewijvensteek: tussen elke steek een keer extra de draad om de naald slaan, zodat het breiwerk losser uitvalt. Als me dat bevalt, haal ik het rugpand gewoon weer uit en doe ik het opnieuw!

    1. Lara

      Hallo Hanneke, dankjewel voor je compliment… : ) Heel leuk om te lezen dat je ‘als totale nitwit’ de stoute schoenen hebt aangetrokken en gewoon bent begonnen om iets te maken! Kantsteken kunnen handige dingen zijn, maar zijn niet ‘heilig’ hoor. Als je gewoon hele pennen recht en averecht breit, zoals je bij het rugpand hebt gedaan, krijg je ook een bruikbaar breisel. Een luiewijvensteek kan een mooie manier zijn om een losser, soepeler breiwerk te krijgen. Grotere breinaalden gebruiken kan ook helpen. In beide gevallen moet je er natuurlijk wel rekening mee houden dat er meer ruimte/ gaatjes in je breiwerk zullen komen. Heel veel brei-plezier & ik hoop dat het je lukt om een mooie kopie van je vest te maken! Groet, Lara

  9. joke

    ik heb een patroon uit een duits blad, ze hebben het netjes voor mij vertaald maar nu zit ik nog met de knoopjesrand, wat is dit precies, het lijkt qua omschrijving wel op foto 1 als dat zo is dan kom ik er denk ik wel uit, groetjes joke

    1. Lara

      Hallo Joke, een knoopjesrand krijg je als je “kantsteek 2: de ribbelsteek” breit; je ziet op de foto de bobbeltjes (‘knoopjes’) langs de rand. Succes! Lara

  10. Carolien

    Hoi Lara,

    Wanneer ik in tricotsteek brei en elke naald de eerste steek averecht afhaal en de laatste steek recht brei, krijg ik maar aan één zijde van het breiwerk dat mooie vlechtpatroon. Weet je hoe ik dit aan beide zijden kan krijgen? Ik kom er niet uit.

    Groetjes, Carolien

    1. Lara

      Hallo Carolien, het zou er wel eens mee te maken kunnen hebben dat je de ‘werkdraad’ (die van je bolletje garen afkomt, waarmee je breit) naar voren moet houden wanneer je de 1e steek averecht afhaalt. Daarna breng je de draad weer naar achteren als je daarna recht gaat breien. Is dat misschien een tip? Anders weet ik het eigenlijk ook niet… 🙂 Lieve groet, Lara

  11. M

    Hoi leuke site maar ik heb een vraag want mij lukt het nog niet helemaal.
    Bij kantsteek 1 en 3 krijg ik aan de ene kant een mooie V aan de zijkant maar aan de andere kant als ik averecht doe steeds een grote lus. Ik brei met een vrij grote pen.

    Je schrijft: ‘Bij deze kantsteek (3) brei je de eerste en de laatste steek van de heengaande naald recht, en in de teruggaande naald averecht.’

    Is de heengaande naald de kant waar de tricotVtjes zitten of is dat de teruggaande naald? Misschien doe ik daar iets verkeerd. Een steek ongebreid afhalen geeft ook te grote lus. Ik brei in tricotsteek met eerst een stukje boord.

    1. Lara

      Hallo M, ik kan niet goed bedenken waarom je aan één kant zo’n grote lus krijgt… De heengaande naald is inderdaad meestal de kant waar de V-tjes zitten (je kijkt naar de ‘goede’ kant van je breiwerk als je deze naald aan het breien bent). In die naald moet je de eerste en de laatste steek recht breien. En in de andere naald brei je ze juist averecht. Wanneer je al in tricotsteek aan het breien bent, brei je de kantsteken dus gewoon precies hetzelfde als de overige steken. 😉
      Helpt dit? Lieve groet, Lara

    1. Lara

      Hoi Lydia, Er zijn verschillende redenen waarom patronen soms ‘plat’ en soms in het rond geschreven worden. Maar, als je beide technieken goed beheerst, kun je altijd zelf je keuze maken! 😀

  12. mireille cassaert

    hoi ik heb een vest gebreid in ribbelsteek en kende ook geen kantsteken dus heb ik elke steek gebreid zoals ik ze teggen kwam nu ben ik bang dat mijn breiwerk gaat rekken in de lengte als ik het draag wat kan ik hieraan doen met welke steek naai ik het best te samen ,mijn zusters zeggen stikken met de machine graag uw antwoord dank u

    1. Lara

      Hallo Mireille, Ik zou het zelf zeker niet stikken met de machine, maar dat ligt ook een beetje aan jouw eigen ervaring hiermee. Het voordeel van het dichtnaaien met naald en de gebruikte breidraad is dat de naad zich hetzelfde zal gaan gedragen als de rest van je breiwerk. Inderdaad, een ribbelsteek zal zeker wat gaan ‘uitrekken’ in de lengte. Maar dan wil je dat de naad dat ook doet, neem ik aan…? Als je denkt dat je buitenste steken een beetje los zijn geworden, kun je de naad ook dicht naaien door de 2e steek vanaf de zijkant te gebruiken. In deze video zie je duidelijk hoe je de naad kunt sluiten: http://www.garnstudio.com/lang/nl/video.php?id=113
      Succes! Lieve groet, Lara

  13. anne

    Dank u dank u en nog eens dank u, ik had al alles geprobeerd om die eerste en laatste steek (grote lus) op te lossen. Gelukkige zijn er mensen zoals u die met een eenvoudige en duidelijke uitleg anderen kunnen verder helpen. Er is niks zo frustrerend niet verder uw breiwerk af te maken. Nog heel veel succes verder

  14. Elly

    Voor het breien van een das meteen puntvorm aan het begin en aan het eind moet ik beginnen.met 1steek,deze breien,de volgende pen beginnen met twee st. meerderen,deze drie steken breien,de volgende pen weer 2st..meerderen enz…Hoe meerder ik en krijg ik een mooiekantsteek..?

  15. Clara

    Ik zoek me al twee dagen rot naar wat een kantsteek  is. Vooral omdat er tussen haakjes achter staat ‘haal hem af’. Nu, als je dit doet krijg je gewoon een langerekte lus die je meesleurt vanaf je eerste rij. Dat lijkt me niet echt de bedoeling. Jouw uitleg past beter in mijn logica ;). Deze pagina voeg ik meteen toe aan mijn favorieten!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *